"Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet" Antonina Tosiek

 

"W latach 1933–1995 w konkursach pamiętnikarskich dla mieszkańców wsi mogło wziąć udział nawet dziewięćdziesiąt tysięcy kobiet. To Nowy Sącz albo pół Olsztyna pamiętnikarek.

Julianna spisywała swój pamiętnik w latach trzydziestych – nocami, w tajemnicy przed mężem. Danka w latach sześćdziesiątych – rankiem, czekając, aż rozpali się w piecu. Teresa w roku 1983 – w PKS-ie wiozącym ją do pracy w pobliskiej masarni. Janka jako nastolatka marzyła o studiach polonistycznych, ale bardziej potrzebna była w gospodarstwie. Została więc pamiętnikarką.

Dla wielu bohaterek tej książki spisywanie wspomnień było aktem uznania, że ich historia zasługuje na uwagę. Po raz pierwszy miały okazję przyjrzeć się osobistym doświadczeniom i nadać im znaczenie wykraczające poza sferę prywatną. Opowiadały własnymi słowami o przemocy, biedzie czy wstydzie i w ten sposób sprzeciwiały się dominującym normom społecznym i kulturowym.

Antonina Tosiek sięgnęła po setki oryginalnych rękopisów i maszynopisów nadesłanych na konkursy, a także po dane statystyczne i opracowania naukowe. Łącząc wnikliwą analizę z wrażliwością, stworzyła obraz przemian polskiej wsi w XX wieku. Obraz realistyczny i głęboko poruszający."

Bardzo dobry i przede wszystkim ciekawy reportaż. Dobrze skonstruowany, widać ogrom reasearchu i zaangażowanie autorki. To książka ważna, potrzebna i pisana z wyraźnym szacunkiem wobec wiejskich kobiet, których doświadczenia zbyt długo spychano na margines.

"Wojny wstrzymują czas. Tworzą wyrwę w życiorysach i wykoślawiają wspomnienia."

"Wszystkim pamiętnikarkom los rzucił bowiem jedno identyczne wyzwanie: urodziły się dziewczynkami na wsi."

"(...) obejście obowiązku szkolnego umożliwiał między innymi artykuł trzydziesty trzeci dekretu, zgodnie z którym do szkół nie musiały uczęszczać dzieci mieszkające dalej niż trzy kilometry od najbliższej placówki. Prawo to obowiązywało w Polsce w niezmienionej formie aż do roku 1956."

Najbardziej zostały mi w głowie te momenty, kiedy książka pokazuje życie pojedynczej kobiety: kobiety piszącej pamiętniki po kryjomu przed mężem; dziewczyny, której odmawia się nauki, bo „co jej po szkole”, siostry od małego traktowanej jak materiał roboczy. To jest przerażające, ale "takie było życie".

7/10